Pod lubelskim Starym Miastem, kilka metrów pod brukowanym Rynkiem, rozciąga się niemal 300-metrowa trasa turystyczna łącząca kilkanaście zabytkowych piwnic z XVI wieku. Lubelska Trasa Podziemna prowadzi przez głębokości od 8 do 12 metrów, pozwalając spojrzeć na historię miasta z zupełnie innej perspektywy. To połączenie autentycznych kupieckich składów z czasów największej świetności Lublina z nowoczesną ekspozycją multimedialną.

Spacer przez XVI-wieczne piwnice kupieckie

Trasa rozpoczyna się w Trybunale Koronnym i biegnie pod ulicami Złotą i Archidiakońską, kończąc się przy placu Po Farze. Piwnice, których historia sięga początku XVI wieku, powstały w stuleciu największej świetności Lublina. Miasto było wtedy jednym ze znaczniejszych centrów handlowych w Polsce, w którym odbywały się jarmarki słynne w całej ówczesnej Europie, a lubelskie piwnice pełniły funkcję składów kupieckich.

Zostały one częściowo połączone korytarzami i w ten sposób pod miastem powstał podziemny labirynt. Dziś można przejść przez kilkanaście sal o różnej wielkości, rozłożonych na trzech kondygnacjach. Wewnątrz panuje półmrok, korytarz oświetlony jest sztucznym światłem o przyjemnej ciepłej temperaturze, co potęguje klimat tajemniczości i przenosi w przeszłość.

W piwnicach lubelscy kupcy przed wiekami przechowywali swe bogactwa, od węgierskich win po indyjskie przyprawy. Chłód panujący na głębokości kilku metrów był naturalną lodówką dla cennych towarów.

Co zobaczysz pod ziemią – makiety i multimedialny teatrzyk

Historię rozwoju przestrzennego Lublina przybliżają makiety ukazujące miasto od VIII wieku n.e., poprzez średniowiecze i wiek XVI. Każda z nich to miniaturowa rekonstrukcja pokazująca, jak zmieniała się zabudowa i układ ulic. W podziemiach znajdują się także dwie makiety przedstawiające dawne panoramy miasta: najstarszy widok Lublina z XVI wieku i najbardziej znany widok z pierwszej połowy wieku XVII.

Największą atrakcją jest jednak inscenizacja Wielkiego Pożaru z 1719 roku. Punktem kulminacyjnym podziemnej opowieści jest wzbogacona światłem i dźwiękiem ruchoma makieta Wielkiego Pożaru Lublina. Wizualizacja, nawiązująca do tradycji mechanicznych teatrzyków, została stworzona na podstawie obrazu z kościoła ojców dominikanów, będącego pamiątką tamtych wydarzeń. To widowiskowy moment zwiedzania, który szczególnie podoba się dzieciom.

Czas podróży w czasie to około 40 minut. Zwiedzanie odbywa się wyłącznie z przewodnikiem, który opowiada nie tylko o historii piwnic i miasta, ale też o lubelskich legendach związanych z podziemiami.

Dla kogo jest Lubelska Trasa Podziemna

To miejsce dla każdego, kto lubi historię podaną w przystępny sposób i nie boi się wąskich korytarzy oraz schodów. Minimalny wiek zwiedzającego to 5 lat, jednak trasa rekomendowana jest dla dzieci starszych. Młodsze pociechy mogą się nudzić podczas opowieści przewodnika, choć sama inscenizacja pożaru zazwyczaj robi na nich wrażenie.

Rodziny z dziećmi w wieku szkolnym znajdą tu dobrą alternatywę dla tradycyjnego muzeum. Historia podana w formie multimedialnej prezentacji i spaceru po autentycznych zabytkowych piwnicach to coś innego niż gabloty ze zbiorami. Miłośnicy historii docenią autentyczność miejsca i szczegółowe makiety pokazujące rozwój miasta przez wieki.

Warto jednak pamiętać o ograniczeniach. W Podziemiach nie ma windy, jest duża ilość schodów i wąskich przejść, które stanowią barierę architektoniczną dla osób z niepełnosprawnością ruchową. Ze względu na mikroklimat zwiedzanie może być utrudnione dla osób z problemami kardiologicznymi i astmą.

Zwiedzanie z inscenizacją – czyli z mieszczką Jadwigą

Oprócz standardowego zwiedzania z przewodnikiem można wybrać wersję z inscenizacją. Przejście Lubelską Trasą Podziemną odbywa się wtedy z mieszczką Jadwigą Kołacznicką, która opowiada swoją historię i ciekawostki z dziejów miasta. Ta forma szczególnie sprawdza się w przypadku grup szkolnych, bo dzieci lepiej się angażują, gdy historia jest opowiedziana przez postać w kostiumie.

Różnica w cenie między zwykłym zwiedzaniem a wersją z inscenizacją to kilka złotych, więc jeśli wybieracie się z dziećmi, warto rozważyć tę opcję. Jadwiga prowadzi zwiedzających przez te same sale i pokazuje te same eksponaty, ale robi to w bardziej teatralny, angażujący sposób.

Lubelska Trasa Podziemna łączy dwa ważne dla Lublina miejsca – zaczyna się w dawnym ratuszu, czyli w centrum władzy świeckiej, a kończy na placu Farnym, na którym niegdyś wznosił się kościół św. Michała, skupiający przez wieki życie religijne miasta.

Praktyczne informacje – bilety, godziny, temperatura

Zwiedzanie wymaga zaplanowania z wyprzedzeniem. Maksymalna liczebność grupy to 20 osób, co oznacza, że w szczycie sezonu bilety mogą się szybko wyczerpać. Kupować je można online na stronie bilety.teatrnn.pl lub stacjonarnie w Centrum Informacji Ośrodka Brama Grodzka – Teatr NN przy ul. Grodzkiej 21.

Ceny biletów (2024/2025):

• Bilet normalny – 37 zł
• Bilet ulgowy – 30 zł
• Bilet edukacyjny – 25 zł
• Zwiedzanie z inscenizacją – bilet edukacyjny 30 zł

Ulgi przysługują uczniom, studentom do 26 roku życia, emerytom, posiadaczom Karty Dużej Rodziny oraz osobom z niepełnosprawnością.

Godziny zwiedzania dla turystów indywidualnych:

• Poniedziałek-piątek: 12:00 (lipiec-sierpień), 14:00, 16:00 (maj-październik)
• Sobota-niedziela: 12:00, 14:00, 16:00, 17:00 (maj-październik)

Osoby posiadające wykupione bilety powinny stawić się przed wejściem do trasy 5 minut przed godziną zwiedzania widniejącą na bilecie. Spóźnienie oznacza utratę biletu bez możliwości zwrotu.

Co zabrać i o czym pamiętać

Temperatura w trasie wynosi 8-12°C, niezależnie od pory roku. Latem, gdy na powierzchni jest 30 stopni, ten chłód może być przyjemny, ale jesienią czy wiosną warto mieć przy sobie kurtkę lub bluzkę z długim rękawem. Dzieci szczególnie szybko się zaziębiają, więc lepiej dmuchać na zimne.

W obiekcie brak toalety, więc przed wejściem warto skorzystać z łazienki w pobliskiej kawiarni lub restauracji na Starym Mieście. Wejście prowadzi przez 11 schodów o średniej wysokości 15 cm, przy schodach brak poręczy i pochylni.

Trasa ma niewiele ponad 300 metrów, więc nie jest to wyczerpujący spacer. Można przyjść w zwykłych butach, nie trzeba specjalnego obuwia trekkingowego. Warto jednak unikać butów na wysokich obcasach – posadzka z wypalanej cegły i nierówne schody mogą być zdradliwe.

Jak dojechać i gdzie zaparkować

Wejście do Lubelskiej Trasy Podziemnej znajduje się przy Trybunale Koronnym, Rynek 1, na bocznej prawej elewacji budynku. To dosłownie środek Starego Miasta, więc trudno przegapić. Wyjście znajduje się na Placu po Farze, skąd można kontynuować spacer po lubelskiej starówce.

Dojazd samochodem na Stare Miasto nie jest najlepszym pomysłem – wąskie uliczki i ograniczony ruch sprawiają, że lepiej zaparkować poza centrum. Najbliższe parkingi to parking przy Zamku Lubelskim lub parking podziemny przy Centrum Spotkania Kultur. Stamtąd do Rynku jest kilka minut spacerem.

Komunikacją miejską można dojechać praktycznie z każdej części Lublina – większość linii autobusowych i trolejbusowych ma przystanki w okolicy Starego Miasta. Najbliższy przystanek to „Plac Łokietka” lub „Zamek”.

Lubelska Trasa Podziemna została otwarta w czerwcu 2006 roku. Od tego czasu stała się jedną z bardziej rozpoznawalnych atrakcji miasta, odwiedzaną zarówno przez turystów, jak i mieszkańców Lublina chcących lepiej poznać historię swojego miasta.

Rezerwacje dla grup zorganizowanych przyjmowane są telefonicznie pod numerem 81 534 65 70. Rezerwacje przyjmowane są maksymalnie na 3 miesiące przed planowanym terminem zwiedzania. Większe grupy są dzielone na mniejsze i wchodzą w 20-minutowych odstępach.

Jeśli planujesz wizytę w Lublinie, warto połączyć zwiedzanie Lubelskiej Trasy Podziemnej z innymi atrakcjami Starego Miasta – Bramą Grodzką, Zamkiem Lubelskim czy Kaplicą Trójcy Świętej. Na samo przejście trasy wystarczy godzina (wraz z oczekiwaniem przed wejściem), więc można to spokojnie wpleść w plan zwiedzania miasta.