Zalew Zemborzycki to sztuczny zbiornik wodny rozciągający się na ponad 278 hektarach w południowo-wschodniej części Lublina. Powstał na rzece Bystrzycy w 1974 roku i od ponad pięciu dekad pełni rolę głównego miejsca letniego wypoczynku dla mieszkańców miasta. Choć pierwotnie miał chronić Lublin przed powodzią, dziś to przede wszystkim teren rekreacyjny z rozwiniętą infrastrukturą sportową i turystyczną.

Historia budowy lubelskiego morza

Pomysł stworzenia sztucznego jeziora w okolicach Lublina pojawił się już w latach 50. XX wieku. Inicjatorem był Kazimierz Bryński, pracownik Katedry Geografii Fizycznej UMCS, który przekonywał władze miasta o potrzebie budowy zbiornika retencyjnego.

Sprawa nabrała tempa po powodzi w 1964 roku, która pokazała jak bardzo Lublin potrzebuje zabezpieczenia przed gwałtownymi wylewami Bystrzycy. W latach 1970-1971 warszawski Hydroprojekt opracował dokumentację techniczną, a zasadnicze prace budowlane przeprowadzono w latach 1972-1973. Zalew oficjalnie otwarto w lipcu 1974 roku – niestety bez pomysłodawcy projektu, który nie doczekał tej chwili.

Co ciekawe, przy budowie zalewu masowo uczestniczyli mieszkańcy Lublina w ramach prac społecznych. To dzięki ich zaangażowaniu powstało miejsce, które do dziś służy kolejnym pokoleniom lublinian.

Co można robić nad zalewem

Zalew Zemborzycki oferuje szeroki wachlarz aktywności. Wokół zbiornika prowadzi ścieżka rowerowa, z centrum miasta można tu dojechać osobną trasą biegnącą wzdłuż Bystrzycy. Nad brzegiem funkcjonuje stacja miejskiego roweru.

Dla miłośników sportów wodnych działa wyciąg do nart wodnych – jedna z większych atrakcji tego miejsca. Można też wypożyczyć kajaki, rowery wodne, deski SUP czy sprzęt do gier plażowych. Wypożyczalnie oferują również rowery górskie dla tych, którzy wolą eksplorować okoliczne trasy.

W sezonie letnim największym magnesem przyciągającym rodziny z dziećmi jest Słoneczny Wrotków – kompleks basenów z zjeżdżalniami wodnymi, placami zabaw i strefami relaksu. To część infrastruktury należącej do Miejskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji, podobnie jak drugi ośrodek – Marina.

Wschodnie brzegi zalewu porośnięte są lasem i tworzą malownicze zatoczki – idealne na spacery czy pikniki z dala od głównych plaż. Zachodnia strona jest bardziej otwarta i zagospodarowana turystycznie.

Dla wędkarzy

Zalew cieszy się dużą popularnością wśród wędkarzy. Średnia głębokość to 2,3 metra, choć są miejsca znacznie głębsze. W zbiorniku żyją różne gatunki ryb, co sprawia że nad brzegami regularnie pojawiają się amatorzy wędkowania.

Warto jednak pamiętać, że trzeba przestrzegać obowiązujących przepisów dotyczących połowów i posiadać odpowiednie zezwolenia.

Kwestia jakości wody

Nie można przemilczeć problemu, który od lat towarzyszy zalewowi – kwitnienia sinic i ogólnej jakości wody. Konsekwencje decyzji podjętych przy budowie zbiornika sprawiają, że latem regularnie pojawiają się zakwity, które ograniczają możliwość kąpieli. Dno w przybrzeżnych partiach miejscami pokrywa muł i gęsta roślinność.

W 2019 roku Wody Polskie rozpoczęły program rewitalizacji jeziora. Prace modernizacyjne ruszyły w 2020 roku i mogą trwać kilka lat – istnieje nawet scenariusz całkowitego spuszczenia wody. To inwestycja liczona w setkach milionów złotych, ale potrzebna, żeby przywrócić zbiornikowi lepszą kondycję ekologiczną.

Zalew jest przedmiotem badań naukowych prowadzonych przez Centrum Badań Ekologicznych PAN oraz uczelnie lubelskie. Naukowcy monitorują rozwój sinic, jakość wody i funkcjonowanie całego ekosystemu.

Dla kogo to miejsce

Zalew Zemborzycki to uniwersalne miejsce, które każdy może wykorzystać na swój sposób. Rodziny z dziećmi znajdą tu place zabaw, baseny i bezpieczne strefy do zabawy. Sportowcy docenią ścieżki rowerowe, możliwość uprawiania sportów wodnych i tereny do biegania.

Osoby szukające spokoju mogą wybrać się na spacer leśnymi ścieżkami po wschodniej stronie zbiornika lub znaleźć zaciszne miejsce na piknik. Młodzież chętnie korzysta z infrastruktury sportowej i spotyka się na plażach w weekendy.

Wędkarze mają swoje sprawdzone miejsca, a miłośnicy przyrody mogą obserwować ptactwo wodne i lokalną florę.

Informacje praktyczne – dojazd, ceny, godziny

Zalew znajduje się w granicach administracyjnych Lublina, w dzielnicy Zemborzyce, więc dojazd nie sprawia problemu. Z centrum miasta można dojechać komunikacją miejską – kilka linii autobusowych dociera w okolice zalewu. Dla rowerzystów przygotowano dedykowaną trasę wzdłuż Bystrzycy.

Dojazd samochodem jest prosty – wystarczy kierować się na południowy-wschód miasta. Przy głównych punktach rekreacyjnych znajdują się parkingi.

Dostęp do samego zalewu jest bezpłatny – można spacerować po ścieżkach, korzystać z plaż (poza strzeżonymi) czy piknikować bez dodatkowych opłat. Płatne są konkretne atrakcje i usługi.

Słoneczny Wrotków (kompleks basenów) działa w sezonie letnim, zazwyczaj od czerwca do końca sierpnia lub początku września, w zależności od pogody. Godziny otwarcia to zwykle 10:00-19:00. Ceny biletów wstępu zmieniają się sezonowo – warto sprawdzić aktualne stawki na stronie MOSiR Lublin przed wizytą. Standardowo bilety są zróżnicowane: normalny, ulgowy i rodzinny.

Wypożyczalnie sprzętu wodnego działają w sezonie letnim, oferując kajaki, rowery wodne i deski SUP. Ceny wynajmu uzależnione są od czasu wypożyczenia – zazwyczaj można wynająć sprzęt na godzinę lub pół dnia.

Wyciąg do nart wodnych ma własny cennik zależny od liczby przejazdów lub czasu korzystania. Przed pierwszym razem warto skontaktować się z operatorem, żeby dowiedzieć się o zasadach bezpieczeństwa.

Na spędzenie czasu nad zalewem warto zarezerwować co najmniej pół dnia. Jeśli planujecie tylko spacer i piknik – wystarczą 2-3 godziny. Dla rodzin z dziećmi korzystających z basenów i atrakcji wodnych realny jest cały dzień wypoczynku. Rowerzyści objeżdżający zalew dookoła potrzebują około godziny, choć warto zatrzymać się w kilku miejscach i podziwiać widoki.

Nad zalewem działa kilka punktów gastronomicznych – od budek z lodami i przekąskami po restauracje przy ośrodkach. W sezonie letnim można bez problemu zjeść posiłek na miejscu.