Park Pałacowy w Kozłówce to część rozległego zespołu pałacowo-parkowego, który przez ponad 150 lat należał do rodziny Zamoyskich. Rozciąga się wokół późnobarokowej rezydencji z XVIII wieku i łączy w sobie elementy francuskiego ogrodu z romantycznymi partiami krajobrazowymi. Spacer po parku to nie tylko obcowanie z naturą, ale też spotkanie z historią – między drzewami ukryte są grobowce, rzeźby i pomniki przyrody.

Całość znajduje się w małej miejscowości Kozłówka w powiecie lubartowskim, niecałe 10 kilometrów na zachód od Lubartowa. W 2007 roku zespół pałacowo-parkowy został wpisany na listę Pomników Historii.

Historia parku – od barokowego ogrodu po współczesność

Pałac powstał w latach 1736-1742 z inicjatywy wojewody chełmińskiego Michała Bielińskiego. Projektował go prawdopodobnie włoski architekt Józef II Fontana, który zastosował typowy dla baroku układ „entre cour et jardin” – między dziedzińcem a ogrodem. Od początku rezydencja była otoczona ogrodem, który stanowił integralną część założenia.

W 1799 roku majątek przejął Aleksander Zamoyski, XI ordynat na Zamościu. To właśnie Zamoyskich zawdzięczamy obecny kształt parku. Szczególnie aktywny był Konstanty Zamoyski, który uczynił z Kozłówki swoją główną siedzibę i znacząco rozbudował założenie parkowe. To za jego czasów powstały najbardziej reprezentacyjne elementy – fontanna z kupidynami odlana w paryskiej pracowni czy monumentalne schody prowadzące z salonu wprost do ogrodu.

Czasy powojenne nie były dla parku łaskawe. Wielki trawnik za pałacem przeznaczono pod ogródki działkowe i pastwiska. Dopiero duet Gerarda Ciołka i Stanisława Miłoszowskiego podjął się odbudowy parku, starając się przywrócić mu splendor z czasów Jakuba Fontany. Na szczęście udało się zachować wiele historycznych nasadzeń, a prace renowacyjne są kontynuowane do dziś.

W 1987 roku park otrzymał złoty medal Ministra Kultury i Sztuki za zasługi w ochronie zabytkowych założeń ogrodowych. Kolejne wyróżnienie – złoty medal za utrzymanie i pielęgnację – przypadło mu w 1999 roku.

Co zobaczyć w parku – kompozycja i najciekawsze miejsca

Park łączy różne style ogrodowe. Centralną część zajmuje odtworzony ogród francuski w stylu barokowym. Setki karminowych róż obsadzonych w regularnych kwaterach otoczonych bukszpanowymi obrzeżami tworzą kolorową szachownicę. Latem to prawdziwa eksplozja barw i zapachów.

Za pałacem znajduje się fontanna z amorkami – jeden z najbardziej rozpoznawalnych elementów parku. Otoczona kwiatami prezentuje się szczególnie efektownie w sezonie letnim. To replika oryginalnej fontanny, która została usunięta w czasach PRL.

Północna część parku ma charakter romantyczny – dominują tu naturalne zadrzewienia i kręte alejki. Na południu rozciągają się bloki trawników, które kontrastują z gęstszymi nasadzeniami. Spacerując po parku, można natknąć się na romantyczny grobowiec – pomnik żołnierzy napoleońskich. To jedno z tych miejsc, które większość zwiedzających omija, a szkoda.

W parku rośnie wiele pomników przyrody, w tym okazałe dęby szypułkowe. Niektórym z nich nadano imiona członków rodziny Zamoyskich, co podkreśla związek drzew z historią rodu. Te wielowiekowe okazy robią wrażenie swoimi rozmiarami.

Wiosną park odwiedzają pawie, które chętnie prezentują swoje kolorowe pióra. Ptaki swobodnie spacerują po trawnikach i nie boją się ludzi – można je sfotografować z bliska.

Zwiedzanie parku – ile czasu przeznaczyć

Park można zwiedzać samodzielnie bez przewodnika. Na spokojny spacer warto przeznaczyć przynajmniej godzinę, choć miłośnicy przyrody i fotografii z łatwością spędzą tu dwa razy tyle czasu. Dobrze jest połączyć wizytę w parku ze zwiedzaniem wnętrz pałacu – razem daje to pełny obraz rezydencji magnackiej.

Najlepszy czas na wizytę to późna wiosna i lato, kiedy kwitną róże i inne kwiaty. W maju można podziwiać kwitnące magnolie, a w czerwcu park tonie w różach. Jesień też ma swój urok – liście zmieniają barwy, a w parku robi się spokojniej.

Dla kogo to miejsce

Park sprawdzi się jako cel wycieczki dla różnych grup. Rodziny z dziećmi docenią przestrzeń do biegania i pawie, które fascynują najmłodszych. Dzieci mogą swobodnie poruszać się po trawnikach, a alejki są na tyle szerokie, że wygodnie przejdzie się z wózkiem.

Miłośnicy historii i architektury krajobrazu znajdą tu ciekawe połączenie różnych stylów ogrodowych. Fotografowie upolują mnóstwo kadrów – od regularnych kwietników po romantyczne zakątki z rzeźbami.

Seniorzy docenią liczne ławki rozmieszczone w cieniu drzew. Park nie jest duży, więc nie wymaga forsownego marszu.

Muzeum Zamoyskich – co jeszcze warto zobaczyć

Pałac mieści obecnie Muzeum Zamoyskich. Wnętrza zachowały autentyczny wystrój z przełomu XIX i XX wieku – neoregencyjne i neobarokowe plafony, piece z miśnieńskich kafli, marmurowe kominki, dębowe parkiety. We wnętrzach można podziwiać kolekcje malarstwa, mebli, rzeźb, luster, porcelany i sreber.

Biblioteka pałacowa liczy ponad 7700 woluminów, w tym 620 starodruków. Zachowała się też olbrzymia kolekcja listów i fotografii rodziny Zamoyskich.

Ciekawostką jest Galeria Sztuki Socrealizmu – jedna z niewielu w Polsce stałych ekspozycji prezentujących sztukę z czasów PRL. Pokazuje historyczne znaczenie tego nurtu i pozwala zrozumieć tamte czasy.

Warto zajrzeć też do powozowni, gdzie zgromadzono kolekcję historycznych pojazdów konnych.

Okolice Kozłówki – co jeszcze w pobliżu

Na południu miejscowości rozciąga się Kozłowiecki Park Krajobrazowy, który podkreśla związek architektury pałacowej z lokalnym środowiskiem przyrodniczym. To dobry punkt wyjścia do dłuższego spaceru lub przejażdżki rowerem.

W okolicy znajdują się też Puszcza Kozłowiecka i Rezerwat Przyrody Kozie Góry – miejsca dla miłośników wędrówek po dzikich terenach. W promieniu 10 kilometrów leży Lubartów z kościołem Św. Anny – dla tych, którzy chcą poszerzyć zwiedzanie o zabytki sakralne.

Informacje praktyczne – ceny, godziny otwarcia, dojazd

Godziny otwarcia: Muzeum i park są czynne codziennie oprócz poniedziałków. W sezonie letnim (maj-wrzesień) od wtorku do niedzieli w godzinach 10:00-18:00. Poza sezonem godziny mogą się różnić, więc warto sprawdzić aktualne informacje przed wizytą.

Ceny biletów: Bilety wstępu do parku i pałacu są sprzedawane osobno lub w formie biletów łączonych. Bilet normalny do pałacu kosztuje około 20-25 zł, ulgowy 15-18 zł. Wstęp do parku jest zazwyczaj tańszy – około 5-8 zł. Bilety rodzinne i grupowe dostępne w niższych cenach. Dokładne stawki najlepiej sprawdzić na stronie muzeumzamoyskich.pl lub pod numerem telefonu 81/852-83-10.

Jak dojechać: Kozłówka leży około 35 kilometrów na północ od Lublina i 9 kilometrów na zachód od Lubartowa. Samochodem z Lublina najwygodniej jechać drogą krajową nr 19 w kierunku Lubartowa, a następnie skręcić w Kamionkę i dojechać do Kozłówki – całość zajmuje około 40 minut. Parking znajduje się przy pałacu.

Komunikacją publiczną można dojechać autobusem do Lubartowa lub Kamionki, a stamtąd już niedaleko. Z Kamionki do Kozłówki jest około 2 kilometry – można przejść pieszo lub złapać lokalny autobus.

Zaplecze: Przy pałacu znajduje się niewielka kawiarnia, gdzie można napić się kawy i zjeść ciasto. Toalety dostępne na terenie muzeum. W okolicy brakuje większych restauracji – warto zabrać prowiant na piknik w parku lub zaplanować posiłek w Lubartowie.